32 Matching Annotations
  1. Last 7 days
    1. Jurtaval beitir andstæðum eða viðbótareiginleikum við greint vefjaástand. Kælandi jurtir til að hita; hlýnandi jurtir til að kæla; þurrkandi jurtir til að þurrka upp; rakabindandi og mýkjandi jurtir til að þurrka; slakandi krampastillandi lyf til að þrengja og elasti; samandragandi og styrkjandi lyf til að lina og róa vöðva; nærandi og vöðvauppbyggjandi jurtir til að rýrna og minnka vöðvauppbyggingu. Þar sem mörg vefjaástand eru til staðar í mismunandi kerfum, tekur formúlan á hverju ástandi fyrir sig, valin þannig að engin jurt sem valin er fyrir eitt kerfi versni hitt verulega. Heildarformúlan fylgir meginreglunni um lágmarks nauðsynlega íhlutun: mildustu jurtirnar sem munu nægilega vel taka á mynstrinu, í viðeigandi skömmtum, í viðeigandi tíma.

      Velja jurtir út frá því hvað vantar eða er of mikið í líkamanum = jafnvægisnálgun Þú gefur það sem líkaminn vantar eða mótvægi við það sem er of mikið

      • Kælandi jurtir til að draga úr hita
      • Hlýnandi jurtir til að draga úr kulda
      • þurrkandi jurtir → minnka raka/slím
      • rakagefandi/mýkjandi jurtir → gegn þurrki
      • slakandi (antispasmodic) jurtir → losa spennu og krampa
      • samandragandi (astringent) → herða/slétta/slá á slappleika vefja
      • nærandi jurtir → byggja upp þegar það er rýrnun/veikleiki

      • Dæmi: Ástand Velur jurtir sem eru...

      🔥 Of mikil örvun / hiti gefa --> ❄️ kælandi, róandi

      ❄️ Kuldi / orkuleysi gefa --> 🔥 hlýnandi, örvandi

      💧 Of mikill raki/slím gefa -->🌬️ þurrkandi

      🏜️ Þurrkur gefa -->💧 rakagefandi, mýkjandi

      ÞETTA SNÝST ALLT UM YIN & YANG / Balance!

    1. örvun/þunglyndi

      Hugmynd úr td TCM „þunglyndi“ hér = ekki sjúkdómur heldur = lág virkni / kuldaástand í taugakerfi Þetta er mjög klassískt í jurtalækningum – örvun vs. bæling (stimulating vs. relaxing vs. tonifying)

    1. Vítamínisti

      hér er líklega átt við Vitagenist sem er hugtak sem sum heilsunám (eins og HerbWoman™) nota yfir: einstakling sem vinnur með vítamín, næringu, jurtir og lífsstíl með áherslu á heildræna heilsu og jafnvægi

    1. Zanthoxylum americanum

      Prickly Ash / Vínlandsviður / Vínlandsbroddviður (Zanthoxylum americanum)

      Zanthoxylum =

      🩸 circulation ⚡ stimulant 😬 tingling effect

    2. Capsicum annuum L. (þar á meðal paprika frutescens L.) Solanaceae — Ávöxtur (þroskaður, þurrkaður eða ferskur); notaður bæði innvortis (til matreiðslu) og útvortis (staðbundinn)

      paprika / chili / cayenne (Capsicum annuum) Capsicum fyrir brjósk:

      💊 sterk verkjalosun 🩸 circulation 🔥 hitandi ➡️ einkum symptom relief

    3. Valurt L. — Aðeins til notkunar utanaðkomandi Boraginaceae — Rót og lauf (eingöngu til staðbundinnar notkunar; ekki má nota til inntöku)

      Valurt (Symphytum officinale) Valurt fyrir brjósk:

      🛠️ styður viðgerð vefja 🔥 minnkar bólgu 💊 minnkar verki

      ➡️ ein af fáum jurtum sem fara í “repair” flokk ❗ en: 👉 aðeins útvortis

    4. Arnica Montana L. — Aðeins til notkunar utanaðkomandi Körfublómaætt — Blómahausar (eingöngu til staðbundinnar notkunar)

      Arnika (Arnica montana) Arnica: ➕ minnkar verki og bólgu ➕ hjálpar við áverka

      ❌ en: byggir ekki brjósk hefur ekki djúp áhrif á liðinn sjálfan

      💊 pain 🔥 inflammation (topical) 🩸 bruising ❗ external use only

    5. Fouquieria splendens Engelm. Fouquieriaceae — Börkur og innri börkur (hefðbundin notkun)

      Ocotillo (Fouquieria splendens) Fouquieriaceae lítil og sérhæfð ætt plöntur frá þurrum svæðum (t.d. Mexíkó/eyðimörk) 🫁 lung support ❌ ekki liðir 🩸 styður blóðflæði (óbeint gagnlegt)

    6. Stellaria fjölmiðlar (L.) Vill. Caryophyllaceae — Ofanjarðarhlutar (ferskir eða nýþurrkaðir; stutt geymsluþol)

      Haugarfi (Stellaria media) enska: Chickweed

      🔥 mild bólgueyðing 💧 róar vefi

      Haugarfi fyrir brjósk: ➕ mjög óbein áhrif ➖ ekki liðajurt

    7. viburnum opulus L. Adoxaceae (áður Caprifoliaceae) — Börkur (þurrkaður stilkbörkur)

      Úlfaber (Viburnum opulus) 😌 minnkar vöðvaspennu í kringum liði ➡️ getur linað verki

      Viburnum fyrir brjósk: ➕ óbein verkjalosun (vöðvar slakna) ➖ ekki „joint herb“

    1. Hypericum perforatum L. Hypericaceae — Ofanjarðarhlutar sem eru uppskornir við blómgun

      Ljónslappi (Hypericum perforatum) 🔥 mild bólgueyðing ⚡ getur hjálpað við taugatengda verki

      Ljónslappi fyrir brjósk: ➕ mjög óbein áhrif ➖ ekki relevant sem liðajurt

    2. Valerian officinalis L. Caprifoliaceae (áður Valerianaceae) — Rót og rhizome (þurrkað)

      Garðabrúða (Valerian officinalis) 😌 minnkar spennu og verkjatilfinningu 🧘‍♀️ bætir svefn → betri endurheimt

      Valeríana fyrir brjósk: ➕ óbein áhrif (slökun, svefn) ➖ ekki „joint herb“

    3. Hjartafró L. Lapiaceae — Lauf og ofanjarðarhlutar (ferskt eða vandlega þurrkað við lágan hita)

      Hjartafró (Leonurus cardiaca) Það sem hún gerir: 🧘‍♀️ róar taugakerfi ❤️ styður hjartastarfsemi 🔥 mild bólgueyðandi

      Hjartafró fyrir brjósk: ➕ mjög óbein áhrif ➖ ekki relevant sem „joint herb“

    1. Ginkgo biloba L. Ginkgoaceae — Lauf (staðlað útdráttur úr þurrkuðum laufblöðum)

      Ginkgo (Ginkgo biloba) Ginkgo fyrir brjósk:

      🩸 bætir blóðflæði 🧬 ver frumur 🔥 mild bólgueyðing ➡️ óbein áhrif

    2. Withania somnifera (L.) Dunal Solanaceae — Rót (þurrkuð rót og rótarþykkni)

      Ashwagandha (Withania somnifera) Ashwagandha fyrir brjósk:

      🔥 bólgueyðandi 🛡️ ónæmisstillandi 🧘‍♀️ adaptogen ➡️ mjög óbein en mikilvæg áhrif

    1. Gotu kola (L.) Þéttbýli. Aperaceae — Heilir ofanjarðarhlutar (lauf og stilkur)

      Gotu kola (Centella asiatica) Asísk jurt

      Gotu kola fyrir brjósk:

      🧱 styður uppbyggingu (kollagen!) 🛠️ hjálpar við viðgerð 🩸 bætir flæði

      ➡️ ein af fáum jurtum sem eru “repair & rebuild”

    2. Salix alba L. Salicaceae — Börkur (þurrkaður börkur ungra greina)

      Víðir (Salix alba) Víðir fyrir brjósk:

      🔥 bólgueyðandi 💊 verkjastillandi 🛡️ óbein vernd

      ❌ byggir ekki upp brjósk

    1. Urtica dioica L.

      Brenninetla (Urtica dioica)

      Brenninetla fyrir brjósk:

      🧱 styður uppbyggingu (steinefni) 🔥 minnkar bólgu 🩸 nærandi tonic

      ➡️ meira “build & nourish” en “pain relief”

    2. Liðliðir

      Eiginlegir liðir Liðliðir = synovial liðir (latína: articulationes synoviales)

      Þetta eru „alvöru liðirnir“ í líkamanum þeir sem:

      hreyfast mest eru með liðvökva hafa liðpoka

      ➡️ t.d.:

      hné öxl mjöðm olnbogi

    1. Klóelfting (*Equisetum arvense*) L. Equisetaceae — Sótthreinsuð loftblöð (sótthreinsaðir sprotar, uppskornir á sumrin)

      á ensku: horsetail

      Klóelfting: ✔️ styður uppbyggingu brjósks og bandvefs ✔️ veitir byggingarefni (kísil) ólíkt: túrmerik / engifer / djöflakló 👉 sem eru meira bólgueyðandi

      Klóelfting er mjög góð með: túrmerik eða engifer þá færðu: 🔥 bólgueyðing 🧱 uppbyggingu

    2. Uncaria tomentosa (Willd. ex Schult.) DC. Rubiaceae — Rótarbörkur og innri börkur

      Uncaria tomentosa 👉 á íslensku: kattarkló (ekki rugla við aðrar „kló“-jurtir!) 👉 á ensku: Cat’s claw

      🔥 minnkar bólgu 🛡️ verndar gegn niðurbroti 🧬 styður ónæmisjafnvægi ❌ byggir ekki upp brjósk beint

    3. Curcuma longa L. Zingiberaceae — Rísóm

      Curcuma longa L. Latneska heitið á túrmerik „L.“ = Carl Linnaeus (Linnaeus), sem gaf plöntunni nafn

      Túrmerik: ✔️ verndar brjósk ✔️ hægir á sliti ✔️ minnkar bólgu og verki

      ❌ en: 👉 byggir ekki upp nýtt brjósk beint

    4. Zingiber officinale Roscoe Zingiberaceae — Rísóm (ferskt og þurrkað)

      Zingiber officinale „Roscoe“ = grasafræðingurinn sem lýsti plöntunni á íslensku: engifer

      Engifer fyrir brjósk: verndar frekar en byggir upp minnkar bólgu og hægir á sliti *hjálpar við verki og hreyfanleika

      🟢 Ferskt engifer meira kælandi / rakagefandi gott við: kvefi ógleði væg ummeltingartruflunum

      🔴 Þurrkað engifer meira hitandi sterkara gott við: kulda í líkama slím (phlegm) hæga meltingu

    5. Harpagophytum liggjandi DC. ex Meissner Pedaliaceae — Aukar geymslurætur (hnúðóttar)

      Djöflakló (Harpagophytum procumbens)

      Hvað er harpagosíð? Tilheyrir flokki sem kallast iridoid glycosides Er aðalvirka efnið í djöflakló Á stóran þátt í verkjastillandi og bólgueyðandi áhrifum jurtarinnar

      Hvaða áhrif hefur það? Bólgueyðandi dregur úr bólgu í liðum og vöðvum oft notað við: liðverkjum slitgigt bakverkjum Verkjastillandi virkar svipað og mild náttúruleg „NSAID“ getur minnkað stífleika og verk

    6. Boswellia serrata Roxb. fyrrverandi Colebr. Burseraceae — Gúmmíresín (oleo-gúmmíresín úr skurðum í berki)

      Boswellia serrata á íslensku oft kölluð reykelsistré eða indverskt reykelsi gefur frá sér oleo-gúmmíresín = frankincense mjög öflug bólgueyðandi jurt