Họ cởi tung cả bộ gọng lều.
Cảnh khám xét ở cổng trường — và là chỗ giải thích nhan đề.
"Lều", "chõng" không phải ẩn dụ. Đó là hai món đồ theo nghĩa đen: mỗi thí sinh tự vác lều vải và chõng tre vào bãi đất trống của trường thi mà dựng lấy chỗ ngồi. Không có phòng thi. Nhan đề cuốn sách là tên hai vật dụng.
Quy trình khám, đọc như biên bản: lính thể sát giở bó áo tơi, cuốn áo lều, nhòm cái chõng và chân chõng, ghé vào ống đựng quyển và quả bầu đựng nước, lần dải lưng, vuốt gấu áo gấu quần, cởi tung gọng lều, rồi lục cái tráp đeo trước rốn.
Và tác giả kê ra nguyên si trong tráp có gì: "một hộp mực, vài cái bút, vài cây sáp, một cái dùi vở, một tập giấy bản và mấy cái bánh giầy, mấy cái bánh giò, một nắm cơm, vài miếng chả trâu, vài miếng thịt rang".
Không nhà nghiên cứu nào chép lại được kỹ như thế — vì ông từng đeo cái tráp ấy. Đây là chỗ giá trị tư liệu của cuốn sách vượt lên trên giá trị tiểu thuyết: nó lưu giữ một quy trình đã tuyệt chủng, ở mức chi tiết của người trong cuộc.