Nam Cao chia tiếng cười thành ba bậc và dùng nó như một dụng cụ đạo đức. Cùng một chuyện anh thanh niên đọc vẹt: chị Hoàng "cười rú lên", sau đó "cười nhiều quá, phát ho, chảy cả nước mắt"; Hoàng "cười gằn", "cười cùng cục trong cổ như một con gà trống"; Độ thì cười thế này, rồi "cười gượng", rồi "cười nhạt".

Còn người đọc? Cũng đã cười — trước khi kịp biết mình vừa cười cái gì. Nam Cao để ta phạm tội rồi mới gọi tên tội. Đó là lý do truyện không có mùi thuyết giáo: nó không dạy ta về Hoàng, nó bắt quả tang ta đang là Hoàng trong một giây.

Cái làm đám bạn "tử tế" cười gập đôi người là màn phỏng vấn một thằng nhỏ nhà quê trả lời cụt lủn về gia đình đã mất — một tiểu sử đại tang nén trong từng tiếng một. Họ cười đúng kiểu khán giả xem Charlot (Charlie Chaplin, cùng năm ra Modern Times với thiên phóng sự này): cười điệu bộ của kẻ khốn cùng mà không thấy cái khốn cùng bên dưới. Chỗ hiểm là gã Charlot cũng chính là một thằng lang thang đói rách — điện ảnh biến cái đói của gã thành trò cười bán vé cho người no, và phòng khách Hà Nội đang làm y hệt thế với một con người thật. Ngay sau câu cười này, tác giả cho rơi thẳng xuống bản liệt kê những cái chết và tội ác — nhịp "cười rồi lạnh gáy" bắt người đọc xấu hổ vì vừa cười.