Mốc chịu lực của toàn bộ niên đại truyện. Luận điểm ba giai đoạn là của Trường Chinh, đăng báo Sự Thật năm 1947 rồi in thành Kháng chiến nhất định thắng lợi. Nhưng không chỉ là năm in: phải cộng thêm độ trễ khuếch tán — để một tài liệu từ Việt Bắc đi tới miệng một anh nông dân vác tre ở làng cách Hà Nội hàng trăm cây số, thuộc lòng "cả một bài dài đến năm trang giấy", cần nhiều tháng lớp bình dân học vụ, buổi tuyên truyền, báo chuyền tay. Một mình chi tiết này đẩy thời điểm truyện về cuối 1947 – đầu 1948, khớp với năm Nam Cao đề.

Đây cũng là chỗ hai cách nhìn va nhau. Hoàng nghe ra con vẹt; Độ nhìn thấy bó tre — "anh không trông thấy bó tre anh thanh niên vui vẻ vác đi để ngăn quân thù". Mà chính cái làm Hoàng buồn cười, tức tốc độ một luận cương in năm 1947 lan tới đường làng đầu 1948, mới là dữ kiện đáng kể nhất trong truyện — nếu người nghe biết tính.