Oksimetri: Kandaki oksijen satürasyonunu (SpO₂) ölçer

Pletismografi: Dokuya giden kan akımındaki hacim değişikliklerini algılar

, EKG’de kalbin elektriksel aktivitesini kol ve bacaklara yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kaydeden derivasyonlardır.

Oligüri, idrar çıkışının normalden az olmasıdır.

Perfüzyon, kanın doku ve organlara yeterli miktarda ulaştırılmasıdır.

Urine output monitoring, böbrek perfüzyonunu ve fonksiyonunu gösterir. → 0,5 mL/kg/saatin altındaki idrar çıkışı oligüriyi gösterir.

① Urethral trauma (Üretral travma) → Üretranın (idrar kanalı) zedelenmesi veya yaralanması.

② Urinary tract infections – UTI (İdrar yolu enfeksiyonları) → İdrar yollarında (üretra, mesane, üreter, böbrek) gelişen enfeksiyonlar.

① Congestive heart failure (Konjestif kalp yetmezliği) → Kalbin vücudun ihtiyacını karşılayacak kadar kan pompalayamaması.

② Renal failure (Böbrek yetmezliği) → Böbreklerin kanı süzme ve idrar oluşturma fonksiyonunun bozulması.

③ Hepatic failure (Karaciğer yetmezliği) → Karaciğerin metabolizma, detoksifikasyon ve protein sentezi görevlerini yapamaması.

④ Shock (Şok) → Doku ve organlara yetersiz kan ve oksijen gitmesiyle gelişen hayati durum.

⑤ Cardiac surgery (Kalp cerrahisi) → Kalp ve büyük damarlar üzerinde yapılan cerrahi işlemler.

⑥ Craniotomy (Kraniotomi) → Beyne ulaşmak için kafatasının cerrahi olarak açılması.

Urine Output Monitoring (İdrar Çıkışı İzlemi) → Böbrek fonksiyonu, dolaşım durumu ve sıvı dengesini değerlendirmek için yapılan takip yöntemidir.

Neuromonitoring (BIS – Bispectral Index) → EEG (elektroensefalografi) bileşenlerini analiz ederek anestezi derinliğini ölçer.

BIS Değeri Yorumlama: ① 65–85: Sedasyon (hafif–orta düzey) ② 40–65: Genel anestezi için uygun derinlik

CO₂ ölçüm hattının kopması, ayrılması veya tıkanması

Interruption of airway continuity, hava yolunun anatomik veya fonksiyonel olarak sürekliliğinin bozulmasıdır.

ulmonary embolism (PE), akciğer arterlerinden birinin pıhtı (embolus) ile ani olarak tıkanmasıdır.

Low cardiac output, kalbin dakikada pompaladığı kan miktarının normalden düşük olmasıdır.

Cardiac arrest, kalbin aniden ve etkili şekilde pompa yapmayı durdurmasıdır.

① Phase 0 – Inspiratory phase (İnspiratuvar faz) → Nefes alma evresi → Akciğerlere taze hava girer → CO₂ yoktur ya da sıfıra yakındır

② Phase I – Dead space phase → Anatomik ölü boşluktan gelen hava → Gaz alışverişi olmayan alanlardan gelir → CO₂ minimal veya yoktur

③ Phase II – Alveolar + dead space karışımı → Alveollerden gelen CO₂’li hava ile ölü boşluk havası karışır → CO₂ hızla yükselir

④ Phase III – Alveolar plateau → Tamamen alveoler gaz boşalır → CO₂ plato yapar → Fazın sonunda ölçülen değer: PETCO₂ (end-ekspiratuvar CO₂) → Ventilasyon, perfüzyon ve metabolizma hakkında bilgi verir

① Verification of endotracheal tube placement → Endotrakeal tüpün doğru trakea içinde olup olmadığının doğrulanması (EtCO₂ varlığı ile)

② Monitoring during patient transfer → Hasta transferi sırasında solunum ve ventilasyonun izlenmesi

③ Monitoring hypopnea/apnea → Hipopne (yüzeyel solunum) ve apnenin (solunum durması) saptanması

④ Assessing CPR quality and spontaneous circulation return → CPR’nin etkinliğinin değerlendirilmesi ve spontan dolaşımın geri dönüşünün (ROSC) tespiti

Capnography (Kapnografi)

Solunum sırasında verilen havadaki karbondioksit (CO₂) düzeyinin sürekli ölçülmesi ve dalga formu halinde izlenmesidir.

2️⃣ False Low SpO₂ (Yanlış düşük):

Oje (özellikle koyu renk): Işığın geçişini engeller.

Metilen mavisi: Işık absorbsiyonunu değiştirir.

Titreme (shivering): Sensörün doğru okuma yapmasını bozar.

False High SpO2: Increased carboxyhemoglobin or methemoglobin. • False Low SpO2: Nail polish, methylene blue, shivering.

Oksimetri, oksijenlenmiş ve oksijenlenmemiş hemoglobinin, kırmızı ve kızılötesi ışığı farklı oranlarda emmesi prensibine dayanır.

① Distal ischemia Damarın uç kısmında kan akımının azalması veya kesilmesi sonucu gelişen oksijensizlik.

② Pseudoaneurysm (Psödoanevrizma) Damar duvarı yırtılıp kanın çevre dokuda yalancı kese oluşturması.

③ AV fistula (Arteriovenöz fistül) Atardamar ile toplardamar arasında anormal bağlantı oluşması.

④ Hemorrhage Kontrolsüz kanama.

⑤ Artery embolism Bir pıhtı ya da yabancı maddenin damarı tıkayarak kan akışını engellemesi.

⑥ Infection Girişim yapılan bölgede mikrobiyal enfeksiyon gelişmesi.

⑦ Peripheral neuropathy Periferik sinirlerin hasarı sonucu uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı.

⑧ Equipment misuse Tıbbi ekipmanın yanlış veya hatalı kullanımı.

① Dorsalis pedis artery Ayağın üst yüzünde, ayak sırtında bulunur.

② Radial artery El bileğinin başparmak tarafında bulunur.

③ Brachial artery Üst kolun iç kısmında, dirsek çukurunda hissedilir.

④ Axillary artery Koltuk altında bulunur.

⑤ Femoral artery Kasık bölgesinde bulunur.

⑥ Superficial artery (Yüzeyel arter) Cilde yakın, yüzeysel seyreden atardamarlardır (ör. temporal yüzeyel arter).

Osilometri, otomatik tansiyon aletlerinin kullandığı, stetoskop gerektirmeyen ölçüm prensibidir.

Atardamar duvarlarında yağ, kolesterol ve kalsiyum birikmesine bağlı olarak damarların sertleşip daralmasıdır.

Damarların daralmasıdır.

① Shock Şok

② Excessive vasoconstriction Aşırı vazokonstriksiyon

③ Significant edema Belirgin ödem

④ Advanced atherosclerosis İleri derecede ateroskleroz

⑤ Inappropriate cuff size Uygun olmayan manşon (tansiyon aleti manşeti) boyutu

⑥ Rapid cuff deflation Manşonun hızlı şekilde indirilmesi

Stetoskop kullanılarak vücut içi seslerin dinlenmesi yöntemidir.

Auskültasyon yöntemiyle ölçülen sistolik ve diyastolik basınçlar

İskemi veya miyokard enfarktüsü göstergesi olabilir.

① ST-segment

EKG’de QRS kompleksinin bitimi ile T dalgasının başlangıcı arasındaki düz çizgi kısmıdır.

① What is the heart rate? Kalp hızı nedir?

② Is the rhythm regular? Ritim düzenli mi?

③ Does each P wave follow a QRS? Her P dalgasını bir QRS takip ediyor mu?

④ Is QRS normal? QRS normal mi?

⑤ Is the rhythm dangerous? Ritim tehlikeli mi?

⑥ Does the rhythm require treatment? Ritim tedavi gerektiriyor mu?

⑦ Is there any ST-segment change? ST segmentinde değişiklik var mı?

⑧ Are there any changes in waveforms? Dalga formlarında herhangi bir değişiklik var mı?

Ischemia (İskemi)

Dokulara yeterli kan akışı olmaması durumudur.

① Five Leads (Beş Elektrot) I, II, III, aVR, aVL ve aVF derivasyonlarını içerir.

② Fifth electrode (Beşinci elektrot) V1 ile V6 arasına yerleştirilebilir.

③ V1 kullanımı Aritmileri tespit etmek için kullanılır.

④ V3–V5 kullanımı İskemi tespiti için kullanılır.

Monitorizasyon, klinik kararların doğruluğunu ve hassasiyetini artırır.

Monitorizasyon, anesteziyologların zaman içinde prognostik eğilimleri belirleyerek olası fizyolojik sorunları tespit etmesine ve değerlendirmesine olanak sağlayan süreçleri ifade eder.

① Monitorisation (Monitorizasyon / İzlem)

Hastanın hayati fonksiyonlarının ve klinik durumunun sürekli gözlenmesidir.

Central venous catheter insertion = büyük toplardamara kateter yerleştirilmesi

Kateter, vücuda sıvı vermek veya sıvı boşaltmak amacıyla damar, boşluk ya da kanallara yerleştirilen ince, esnek tüptür.

① Used in procedures where detailed patient cooperation is not required. Ayrıntılı hasta iş birliğinin gerekmediği işlemlerde kullanılır.

② Beneficial in cases where muscle relaxation is desired. Kas gevşemesinin istendiği durumlarda faydalıdır.

③ Reduces pain response during the procedure. İşlem sırasında ağrıya verilen yanıtı azaltır. Moderate Sedation

① Minimal sedation is characterized by an anxiolytic effect where the patient responds normally to verbal stimuli. Minimal sedasyon, hastada anksiyetenin (kaygının) azalmasıyla karakterizedir ve bu durumda hasta sözel uyaranlara normal şekilde yanıt verir.

② This level of sedation is preferred for procedures that require patient cooperation. Bu sedasyon düzeyi, hastanın iş birliğinin gerekli olduğu işlemler için tercih edilir. bu anestezı cesıdınde analgesı yoktur

Capnography (Kapnografi), hastanın solunumunu ve ventilasyonunu değerlendirmek için solunum sırasında verilen karbondioksit (CO₂) miktarını sürekli olarak ölçen ve gösteren izlem yöntemidir.

Klinik gözlemden önce, ventilasyondaki değişiklikleri en önemlisi olarak tespit edebilir.

Hastanın solunumsal anormalliklerinin şiddetini ve uygulanan girişimlere verdiği yanıtı değerlendirebilir.

ETCO₂’nin 50 mmHg’nin üzerinde olması ya da ETCO₂’de tek seferde 10 mmHg’den fazla artış görülmesi, hipoventilasyonu (yetersiz solunumu) gösterir.

Oksijen satürasyonunda bir düşüş gözlendiğinde, solunum sayısı, ventilasyonun yeterliliği ve dolaşımın (perfüzyonun) yeterli olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Oksimetri (oximetry), kandaki oksijenlenme düzeyini ölçmeye yarayan izlem (monitörizasyon) yöntemidir.

① Yumuşak doku-implant arayüzü, implant çevresinde marjinal kemik seviyesinin uzun vadeli stabilitesinin korunmasında de önemli bir rol oynar

① Kemik-implant arayüzü ve onun rijitliği, yükün süresi ve şiddetiyle başa çıkmada en önemli biyomekanik unsurlardan biridir.

① Benzer şekilde, periodontal destek kaybından dolayı çok hareketli dişlerin yanına bir veya daha fazla implant yerleştirmek problemli olabilir; çünkü dişler kapanış kuvvetlerine yanıt olarak hareket ettikçe, implant(lar) tüm yükü taşıyacaktır.

Doğal dişler büyüme sırasında sürmeye ve konum değiştirmeye devam ederken, implantlar hareket etmez.

③ Büyüme tamamlanmadan yerleştirilen implantlar, implantlarla kapanış uyumsuzluklarına yol açabilir.

① Periodontal ligamentin olmaması ve implantların hareket edememesi, implantların büyüme çağındaki bireylerde kullanımını kontraendike kılar.

① Bu durum, hem üst hem alt çenede osseointegrasyon sağlanmış, implant destekli sabit protezler bulunduğunda daha da zorlaşabilir.

Proprioception in the natural dentition comes from the periodontal ligament. ① Doğal dişlerde propriosepsiyon (dişin konumunu ve basıncı hissetme yetisi) periodontal ligamentten gelir.

The absence of a periodontal ligament around implants reduces tactile sensitivity and reflex function. ② Implant çevresinde periodontal ligamentin olmaması, dokunma duyarlılığını ve refleks fonksiyonunu azaltır.

mplants and the rigidly attached implant restorations do not move. ① İmplantlar ve sert bir şekilde bağlanmış implant restorasyonları hareket etmez.

➢ Thus any occlusal disharmony will have repercussions at either the restoration-to-implant connection, the bone-to-implant interface, or both. ② Bu nedenle herhangi bir kapanış uyumsuzluğu, ya restorasyon-implant bağlantısında, ya kemik-implant arayüzünde, ya da her ikisinde birden sorunlara yol açacaktır.

① Kemik seviyesinde, en belirgin fark periodontal ligamentin olmamasıdır.

① Enflamasyon ilerledikçe: sondaj derinliği artar ve bağ dokusu kaybı (attachment loss) meydana gelir.

① Enflamatuvar peri-implant dokularda: sond kemiğe ulaşabilir → sondaj derinliği, kemiğin üzerindeki tüm yumuşak doku kalınlığını yansıtır.

① Sağlıklı peri-implant dokularda: sond, kemiğe ulaşmaz → sondaj derinliği kemik seviyesinin yaklaşık 1,5 mm koronasında olur.

Yani sağlıklı bir implant çevresinde sondaj yapıldığında, kemik seviyesine kadar sond ulaşmaz; bu, peri-implant dokuların sağlıklı olduğunu gösterir

① Klinik olarak, peri-implant yumuşak dokuların kalınlığı 2 milimetreden birkaç milimetreye kadar değişir.

ince, keratinleşmemiş epitel tabakası demektir.

Healing of the mucosa results in the establishment of a soft tissue attachment (transmucosal attachment) to the implant. ① Mukozanın iyileşmesi, implant ile yumuşak doku arasında bir bağın (transmukozal bağlantı) oluşmasına yol açar.

This attachment serves as a seal that prevents products from the oral cavity reaching the bone tissue, and thus ensures osseointegration and the rigid fixation of the implant. ② Bu bağlantı, ağız boşluğundaki maddelerin kemik dokusuna ulaşmasını engelleyen bir mühür görevi görür ve böylece osseointegrasyonu ve implantın sağlam fiksasyonunu sağlar.

Ankylosis (Türkçe: ankiloz), bir dişin kökünün çene kemiğine doğrudan kaynaşması durumudur. Yani dişin kökü ile alveolar kemik arasında normalde bulunan periodontal ligament (dişi kemiğe esnek bağlayan doku) kaybolur ve diş kemiğe direkt bağlanır.

1️⃣ One-stage procedure (Tek aşamalı işlem)

İmplant cerrahisinde implantın yerleştirildiği ve abutment ya da geçici başlığın aynı anda yerleştirildiği yöntemdir.

Yani, implantın üstü açık bırakılmaz; yumuşak doku kapatıldıktan sonra abutment de görünür şekilde kalır.

Avantajı: Tek seferde hem implant hem abutment konulduğu için hastanın ikinci bir cerrahiye ihtiyacı azalır.

2️⃣ Two-stage procedure (İki aşamalı işlem)

İmplant çene kemiğine yerleştirilir ve üstü tamamen yumuşak doku ile kapatılır.

İyileşme süresi sonunda ikinci bir cerrahi ile implant açılır ve abutment yerleştirilir.

Avantajı: İyileşme süreci boyunca implant tamamen kemikle korunur, özellikle kemik ve yumuşak dokunun yeterli olmadığı durumlarda tercih edilir.

Peri-implant tissues, implant etrafında bulunan dokuları ifade eder

① Posterior bölgede, implant platformunun merkezi, komşu dişlerin orta hattıyla hizalanmalıdır.

① Ancak, posterior bölgede, uygun restoratif çıkış profili ve hijyen erişimini sağlamak için genellikle komşu dişin CEJ’inden en az 3 mm uzaklık gereklidir

① Bu ölçülere uyulması, yalnızca komşu diş kök yapısına zarar gelmesini önlemekle kalmaz, aynı zamanda implantlar arası (interproksimal) peri-implant kemik ve yumuşak doku hacminin korunmasına da yardımcı olur.

① İmplant ile komşu diş kökleri arasında en az 1.5 mm ve implantlar arasında 3–4 mm mesafe olmalıdır

Yan yana yerleştirilen implantlar düz bir kemik yüzeyine konulur ve üstleri (taç yönü) aynı seviyede olacak şekilde yerleştirilir.

1 mm subcrestally → Krestal kemiğin 1 mm altında

Detaylı açıklama:

Crestal bone (krestal kemik) → Dişin veya implantın üst kısmındaki kemik seviyesi

İmplant çevresindeki dokuların yıkımı veya bozulması.

① Pro-inflammatory cytokines → İltihaplanmayı tetikleyen ve sürdüren sitokinler.

① Periopathogens → Periodontal hastalıklara yol açan mikroorganizmalar veya bakteriler.

① Mümkün olduğunca sığ, ama gerektiği kadar derin

spatial implant position, implantın kemiğe ve çevresine göre doğru 3 boyutlu yerleşimi demektir.

① Bir implant restorasyonu ile çevresindeki dokular arasında uyumlu ilişki

① İmplant pozisyonlarının titiz planlanması

① Kemiğe ve yumuşak doku konturlarına keskin farkındalık

mpression post → ağız içindeki ölçüyü almak için kullanılan parça

Impression coping → laboratuvar modelinde implant pozisyonunu temsil eden parça

① The accuracy of impressions is affected by; ① İzlenimlerin (impression) doğruluğu şu faktörlerden etkilenir:

② Splinting impression copings ② Impression coping’lerin birleştirilmesi (splinting)

③ Implant angulation ③ İmplant açısı

④ Number of implants ④ İmplant sayısı

⑤ Polymerization shrinkage of the impression material ⑤ İzlenim materyalinin polimerizasyon büzülmesi

⑥ Setting expansion of the dental stone ⑥ Diş taşı (model taşı) sertleşirken oluşan genişleme

⑦ The design and rigidity of the impression tray ⑦ İzlenim tepsisinin tasarımı ve sertliğ

The direct technique may use: ① Doğrudan (open tray) teknik şu tip impression coping’ler ile uygulanabilir:

② Splinted ② Birleştirilmiş (splinted) impression coping: Birden fazla implant ölçüsü alınırken copings birbirine bağlanır; bu, ölçüde daha doğru ve stabil pozisyon sağlar.

③ Non-splinted ③ Bağlantısız (non-splinted) impression coping: Her implant için ayrı ayrı kullanılır; ölçü alımı daha hızlıdır ama çoklu implantlarda pozisyon hatası riski biraz daha fazladır.

② Indirect (closed tray) technique – Dolaylı (kapalı tepsi) teknik

Impression post ağıza vidalanır ve ölçü alınır.

Ölçü çıkarılırken post ağızda kalır, sonra tekrar ölçüye yerleştirilir.

Daha kolay ve hızlıdır, ancak bazı durumlarda pozisyon hataları olabilir.

③ Direct (open tray) technique – Doğrudan (açık tepsi) teknik

Ölçü tepsisi üzerinde delik açılır.

Impression post vidalanır ve ölçü alınırken post ölçüyle birlikte çıkarılır.

Daha doğru pozisyon aktarımı sağlar, özellikle çok implantlı durumlarda tercih edilir.

① This is similar to the implant fixture, but used in the model to fabricate the prosthesis in laboratory. ① Bu, implant gövdesine (fixture) benzerdir, ancak laboratuvarda protezi yapmak için model üzerinde kullanılır.

① Component to represent either implant or abutment in laboratory cast. ① Laboratuvar modelinde implant veya abutment’i temsil eden bileşendir.

② It screws onto the impression post after it has been removed from mouth & placed back into impression before pouring. ② Ağızdan çıkarıldıktan sonra ve ölçü materyaline tekrar yerleştirilmeden önce, impression post’a vidalanır.

① Doğrudan implant gövdesine veya abutment’e vidalanır; impression post yerine oturduğunda izlenim (impression) alınır.

① Impression post İmplantın veya abutment’in ağız içindeki pozisyonunu laboratuvara aktarmak için kullanılan geçici parçadır.

① Abutment’in ağız içindeki konumunun laboratuvar modelinde aynı pozisyona aktarılmasını kolaylaştırır.

① Impression Coping İmplantın ağız içindeki pozisyonunu, diş eti ve kemik ilişkisiyle birlikte laboratuvara aktarabilmek için kullanılan geçici parçadır.

Titanyum → Dayanıklı, klasik tercih, metalik.

Seramik → Estetik, doğal görünüm, kırılabilir.

Polimer → Hafif, estetik, alerji dostu ama dayanıklılığı sınırlı.

① Natural occlusal form ① Doğal oklüzal form

② Cost ② Maliyet

③ Angulation correction ③ Açısal düzeltme

④ Tilted implants ④ Eğimli implantlar

⑤ Ease of fabrication ⑤ Üretim kolaylığı

① Tibase ① Tibase (implant ile üst yapı arasında ara bağlantı parçası)

② Multiunit ② Multiunit (birden fazla implantı tek üst yapıya bağlamak için kullanılan abutment tipi)

① According to angle ① Açıya göre

② Straight ② Düz

③ Angled ③ Açılı

④ Preparable ④ Hazırlanabilir / şekillendirilebilir

① According to retention ① Retansiyona (tutuculuğa) göre

② Cement-retained ② Simanteli (yapıştırmalı) protezler

③ Screw-retained ③ Vidalı protezler

① Kuronlar ve diğer protezler abutment üzerine ya simante edilir (yapıştırılır) ya da vidalanır.

① Diş implantına bağlanan bir bileşendir.

① Emergence profile Dişin veya implant üst yapısının diş etinden çıktığı kısmın şekli ve konturudur.

① İmplant yerleştirilirken veya implant kemiğe kaynadıktan sonra vidalanan ve diş etlerinin nihai (restoratif) abutment ve kuron etrafında rahat bir şekilde şekillenmesini sağlayan bir cihazdır.

Alt çene → Locator (düşük profilli, klikli)

Üst çene → Ball attachment (top ve soketli)

Alt çene: 2–4 implant

Üst çene: 4–6 implant Edentulous (dişsiz) üst ve alt çenede implant sayısı hastanın durumu ve protez tipine göre değişir, ama genel kural olarak:

As long as any roots remain there becomes hardly any loss of alveolar bone. ① Herhangi bir kök kaldığı sürece alveoler kemikte neredeyse hiç kayıp olmaz.

② Where there are no remaining roots implants can be used to support an overdenture. ② Kök kalmadığı durumlarda, overdenture’ı desteklemek için implantlar kullanılabilir.

① Overdenture Mevcut doğal diş kökleri veya implantların üzerine oturtulan çıkarılabilir protezdir.

① Overdentures is a fabricated removable prosthetic appliance attached to the abutment cylinders. ① Overdenture, abutment silindirlerine bağlanan, yapılmış çıkarılabilir bir protez cihazıdır.

② It is the one which is fitted on top of standing teeth or retained roots. ② Bu, ayakta kalan dişlerin veya korunmuş köklerin üzerine yerleştirilen protezdir.

③ Advantage of it is the presence of natural roots remaining in alveolar bone. ③ Avantajı, alveoler kemikte kalan doğal köklerin varlığıdır.

① Ultrastructural Hücre veya doku düzeyindeki çok ince, mikroskobik yapılarla ilgili

① Intimate Yakın, sıkı veya sıkı temas hâlin

① Endosseöz implantlar ve kemik arasında, kemik implant ile yakın temastadır ancak ikisi arasında ultrastrüktürel bir temas görülmez.

① Osseointegration Canlı kemik ile bir implantın yüzeyi arasında doğrudan yapısal ve fonksiyonel bağlantı oluşması sürecidir.

① Diş yuvası olarak bilinen alveoler kemik, dişlerin ana destek yapısıdır ve onları sementum adı verilen bir doku aracılığıyla hem üst hem alt çeneye bağlar.

① Abutment, protez cihazını desteklemek için kullanılan bir bileşendir.

① Emergence profile Dişin veya implant üst yapısının, diş etinden çıktığı şekildeki konturu veya şeklidir.

① Screw Vidalama elemanı; implantı veya abutmenti sabitlemek için kullanılır.

② Crown Kuron; dişin görünen kısmını restore eder, estetik ve çiğneme fonksiyonunu sağlar.

③ Abutment Ara parça; implant gövdesi ile kuron veya köprü arasında bağlayıcı görevi görür.

④ Implant body İmplant gövdesi; kemik içine yerleştirilen ve osseointegrasyon sağlayan ana yapıdır.

① Ardından, fonksiyon ve estetiği geri kazandırmak için implantın üzerine bir kuron, köprü veya protez yerleştirilir.

① Bir implant, genellikle kemikte yerleştirilen titanyumdan yapılmış bir çubuktur.

-Nazal (Burun) Protezleri Yetersiz kemik kalitesi ve kalınlığı nedeniyle burun bölgesine implant yerleştirilmesi teknik olarak zorlayıcı olabilir.

Burun boşluğunun (nazal kavite) ve komşu dokuların karmaşık anatomisi, bu bölgedeki implant cerrahisinin başarısını etkiler. Özellikle radyoterapi almış hastalarda bu durum çok daha zorlu olabilir.

Perineal bölgeye kadar olan ortalama kemik ölçümleri; piriform kenar (2.9 mm), glabella (12.8 mm) ve nazal fossanın ön yüzü (10.2 mm), optimal kemik kapasitesinin ön (anterior) nazal fossa ile sınırlı olduğunu göstermiştir.

İmplantlar genellikle üçgen bir düzlemde yerleştirilir. Burun tabanı ve maksillanın (üst çene kemiği) ön yüzü, implant yerleşimi için ideal alanlardır.

① Usually, three to four implants are placed in the lateral wall to provide denture stability. Genellikle, protezin stabilitesini sağlamak için lateral (yan) duvarda üç ila dört implant yerleştirilir.

② For prosthesis aesthetics, implants should be placed on the upper or side of the orbital wall so that it can be camouflaged by the prosthesis. Protez estetiği için, implantlar protez tarafından gizlenebilecek şekilde orbital duvarın üstüne veya yanına yerleştirilmelidir.

Bu nedenle, implant destekli başarılı bir orbital protez için aşamalı kemik grefti uygulamasına yönelik titiz bir teknik düşünülmesi gerekebilir.

Ne yazık ki, bu durum bu bölgede implantların istenen aksiyal yüklemesinin mümkün olmadığı anlamına gelir; bu da diğer kraniofasiyal implant bölgelerine kıyasla daha az elverişli bir biyomekanik durumdur.

① Due to the increase in bone thickness and quality, implant placement in the lateral walls is usually recommended. Kemik kalınlığı ve kalitesindeki artış nedeniyle, implant yerleştirilmesi genellikle lateral (yan) duvarlara yapılması önerilir.

② In most cases, the medial border is problematic due to the increased anatomical complexity resulting from the lacrimal fossa and the lack of adequate bone. Çoğu durumda, medial (orta) sınır sorunludur; çünkü lakrimal fossa nedeniyle anatomik yapı karmaşıklığı artar ve yeterli kemik bulunmaz.

Orbital kemiğin kemik anatomisi nedeniyle, orbital implantlar tutuculuk için yeterli kemik kalınlığını sağlamak amacıyla orbital sınır içine radyal olarak yerleştirilmelidir

Ocular prostheses, gözünü kaybetmiş veya gözünü çıkarmak zorunda kalmış kişiler için yapılan yapay göz (göz protezi) anlamına gelir.

Entegre (gözenekli) implantlar: Bu implantlar, gözenekli yapıları sayesinde içlerine doğru fibröz doku oluşumuna (dokunun implantla bütünleşmesine) izin verirler.

Entegre olmayan (non-integrated) implantlar: Bu implantların göz protezi ile doğrudan mekanik bir bağlantısı yoktur. Genellikle rektus kaslarının (gözü hareket ettiren kasların) tutunmasını sağlayan ağ benzeri bir malzeme ile kaplıdırlar

Sağ kulak için bir implant 9 ve 11 saat pozisyonlarına, sol kulak için ise 1 ve 3 saat pozisyonlarına yerleştirilmelidir.

İki implant birbirinden 15 mm uzaklıkta olmalı ve her biri auriküler kanalın merkezinden yaklaşık 18 mm uzaklıkta olmalıdır.

Mıknatıs tutucu sistemler, korozyon riski göz önünde bulundurulsa bile orbital defektlerde tercih edilir; çünkü mıknatıs sistemleriyle kullanılan protezler hastalar tarafından kolayca yerleştirilebilir.

Bu sistemler, yüz protezinin tutuculuğunda, proteze bitişik yüksek kas aktivitesine sahip bölgelerde, el kullanım yeteneğinin yetersiz olduğu durumlarda, kemik ince olduğunda ve kemik üzerine uygulanan kuvvetleri azaltmak amacıyla implantın tercih edildiği durumlarda kullanılır.

Mıknatıs sistemleri, üst yapı hazırlığı gerektirmeyen ve birbirine bağlanmamış bireysel implant desteklerinden oluşur.

① In bar systems, there is a bar that connects the implants to each other and a retentive lock that sits in this bar. Bar sistemlerinde, implantları birbirine bağlayan bir bar ve bu barın içinde oturan bir tutucu kilit bulunur.

② The bars used in these systems are about 2 mm in diameter. Bu sistemlerde kullanılan barlar yaklaşık 2 mm çapındadır.

③ These retention systems are especially preferred for auricular prosthesis. Bu tutucu sistemler özellikle kulak protezlerinde tercih edilir.

④ Passive alignment between the bar and the implants should be ensured in order to achieve the force distribution. Kuvvet dağılımını sağlamak için bar ile implantlar arasında pasif hizalama sağlanmalıdır.

⑤ To hold the clips in the prosthesis, an acrylic plate is prepared. Protezdaki klipsleri tutmak için bir akrilik plaka hazırlanır.

⑥ Leaving a distance of about 1.5 mm between the bar and the tissue is important to allow for the easy cleansing of this area. Bar ile doku arasında yaklaşık 1,5 mm boşluk bırakmak, bu bölgenin kolay temizlenmesini sağlamak için önemlidir.

⑦ Bar systems, unlike magnet systems, do not rust when they come in contact with body fluids. Bar sistemleri, mıknatıs sistemlerinin aksine, vücut sıvılarıyla temas ettiğinde paslanmaz.

⑧ However, it is difficult to clean the underside of the bar due to the pedestal portion of the prosthesis. Ancak, protezin kaide (pedestal) kısmı nedeniyle barın altını temizlemek zordur.

⑨ Bar systems take up more space in the prosthesis. Bar sistemleri, protez içinde daha fazla yer kaplar.

① Implants should be at least 7 mm away from the hairy scalp. İmplantlar, saçlı deriden en az 7 mm uzaklıkta olmalıdır.

② If this is not possible, skin grafting should be performed. Eğer bu mümkün değilse, deri grefti uygulanmalıdır.

Abutmentler arasına sabitlenen barlar, doğal yüz hatlarını takip etmeli ve gerekli hijyeni sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır.

İmplantlar, hijyenik nedenlerle birbirlerinden 1 cm uzaklıkta olmalıdır.

Herhangi bir hasarı önlemek için, deri katmanları cerrahi olarak inceltilmeli ve bu işlem abutmentlerden 10 mm uzakta yapılmalıdır.

c-Kemik Bölgeleri (c-bone regions) Kemik kütlesinin en ince olduğu kenar bölgeleridir.

Kemik Hacmi: 3 mm veya daha azdır.

İmplant Seçimi: Bu bölgeler, 3 mm veya daha kısa kraniofasiyal implantların kullanılmasını gerektirir.

Örnek Bölgeler:

Pyriform (armutsu) kenar.

Infraorbital (göz altı) kenar.

Nasal (burun) kemiği.

Zigomatik arkın (elmacık kemeri) bazı kısımları.

Yüz bölgesindeki temporal kemiğin (şakak kemiği) bazı bölümleri.

b-kemik bölgeleri (b-bone regions): Kemik hacminin 4-5 mm olduğu bu bölgelerde, 4 mm’lik kraniofasiyal (kafa-yüz) implantlar kullanılabilir.

Bu kemik bölgeleri; orbital (göz çukuru) kenarların üst, yan ve alt-yan kısımlarının büyük bölümünde bulunur.

Özellikle zigomanın (elmacık kemiği) mastoid sınırı ve temporal kemikte (şakak kemiği) bu yapıya rastlanır.

a-kemik bölgeleri:

"Dental implantların yanı sıra zigomatik implantların kullanımına da imkan tanıyan bu bölgelerde, kemik hacmi 6 mm veya daha fazladır. Üst çenenin (maksilla) ön kısmı, zigomatik ark (elmacık kemiği kemeri) ve zigoma (elmacık kemiği) bu bölgelere örnektir. Yüz iskeleti üzerindeki bu kemik bölgeleri; anterior maksilla, zigoma ve/veya zigomatik artriti* içerir.

İmplant planlama yazılımları, kemik hacmi ve kemik yoğunluğunun değerlendirilmesine olanak sağlar.

① Computed tomography (CT) scans or other radiographic evaluations of bone mass are important. Kemik kütlesinin değerlendirilmesinde bilgisayarlı tomografi (BT) taramaları veya diğer radyografik incelemeler önemlidir.

Craniofacial osseointegration, kafatası ve yüz kemiklerine yerleştirilen titanyum implantların, kemikle doğrudan ve sağlam biyolojik bağ kurması sürecidir.

Craniofasiyal osseointegrasyon planlaması çok yönlüdür.

Loss of consciousness 👉 Bilinç kaybı Hasta çevresinin farkında değildir, uyanık değildir.

Loss of sensation 👉 Duyunun kaybı Dokunma, basınç gibi duyular algılanmaz.

Amnesia 👉 Hafıza kaybı Hasta işlem sırasında veya sonrasında olanları hatırlamaz.

Analgesia 👉 Ağrı hissinin ortadan kaldırılması Cerrahi ağrı algılanmaz.

Immobility 👉 Hareketsizlik Hasta istemsiz ya da istemli hareket yapmaz.

Suppression of reflexes in response to surgical stimuli 👉 Cerrahi uyaranlara karşı reflekslerin baskılanması

③ Hyperthermia (Hipertermi) Vücut sıcaklığının normalin çok üzerine çıkmasıdır.

② Myoglobinuria (Miyoglobinüri) İdrarda miyoglobinin varlığıdır

① Myoglobinemia (Miyoglobinemik) Kandaki miyoglobin düzeyinin artmasıdır.

① Hyperphosphatemia (Hiperfosfatemi)

Kandaki fosfat (PO₄³⁻) seviyesinin normalin üzerine çıkmasıdır.

① Hypernatremia (Hipernatremi)

Kandaki sodyum (Na⁺) seviyesinin normalin üzerine çıkmasıdır.

Kandaki potasyum (K⁺) seviyesinin normalin üzerine çıkmasıdır.

① Increased Serum Creatine Kinase (Artmış Serum Kreatin Kinaz)

Kandaki kreatin kinaz (CK) enzimi seviyesinin yükselmesidir.

📌 Kısa açıklama:

Kas hasarı veya kas dokusunun aşırı aktivasyonu sonucu CK seviyesi arta

① Diffuse Rigidity (Yaygın Kas Sertliği / Diffüz Rigitite)

Kaslarda vücudun birçok bölgesinde aynı anda sertlik ve kasılma durumudur.

① Increased Sympathetic Activity (Artmış Sempatik Aktivite) Vücudun savaş-kaç sistemininin aşırı aktif hale gelmesidir.

📌 Kısa açıklama:

Kalp atım hızı ve kan basıncı artar, terleme, taşikardi ve pupiller genişleme gibi belirtiler ortaya çıkar.

① Metabolic Acidosis (Metabolik Asidoz) Vücudun asit–baz dengesinin bozulması sonucu kanın pH’sının düşmesidir. 📌 Genellikle hipoksi, böbrek yetmezliği veya hiperkapni ile ilişkili olabilir.

② Cyanosis (Siyanoz) Deri ve mukozaların mavimsi renk almasıdır.

Düşük karışık venöz O₂ basıncı, dokuların oksijen ihtiyacının arttığı veya kalbin yeterince oksijenli kan pompalayamadığı durumu gösterir.

① Masseter muscle rigidity (Masseter kas sertliği) Çene kasının aniden sertleşmesi ve açılmaması durumu. 📌 Malign hipertermi için erken uyarıcı bulgudur.

② Tachycardia (Taşikardi) Kalp atım hızının normalden hızlı olması. 📌 Genellikle 100/dakika üzeri.

③ Hypercarbia (Hiperkapni) Kandaki karbondioksit (CO₂) düzeyinin yükselmesi. 📌 Malign hipertermi veya hipoventilasyon sırasında görülebilir.

Malign hipertermi, özellikle bazı anestezik ilaçlar veya kas gevşeticilerle tetiklenen, kas hücrelerinde aşırı kalsiyum birikimi sonucu ortaya çıkan ciddi bir metabolik krizdir.

① Autosomal dominant inheritance Otozomal dominant kalıtım

② It is an acute hypermetabolic state that occurs in muscle tissue, rare Kas dokusunda ortaya çıkan nadir bir akut hipermetabolik durumdur

③ Recent studies mention mutations in the skeletal muscle Ca channel and Ryanodine receptor genes on chromosome 19 in humans Son çalışmalar, insanlarda 19. kromozomda bulunan iskelet kası Ca kanalı ve Ryanodin reseptör genlerindeki mutasyonları bildirmektedir

④ May develop with the onset of anesthesia or in the postoperative period Anestezi başlangıcında veya postoperatif dönemde gelişebilir

① Convulsions (Konvülziyonlar) Beyindeki ani ve kontrolsüz elektriksel aktivite artışı sonucu gelişen kasılmalar ve nöbetlerdir.

① Dental and Soft tissue traumas Diş ve yumuşak doku travmaları

② Urological problems Ürolojik problemler

③ Ophthalmological problems Oftalmolojik (göz) problemler

④ Acute adrenocortical insufficiency Akut adrenal korteks yetmezliği

⑤ Unexpected drug reactions Beklenmeyen ilaç reaksiyonları

⑥ Immunological reactions İmmünolojik reaksiyonlar

Santral antikolinerjik sendrom, bazı ilaçlar nedeniyle beyin fonksiyonlarının bozulmasıyla uyanıklık değişikliği, ajitasyon, halüsinasyon ve bazen ateş ile seyreden bir durumdur.

① Aspiration of gastric contents Mide içeriğinin aspirasyonu, mide içeriğinin solunum yollarına kaçmasıdır ve özellikle anestezi/sedasyon sırasında koruyucu reflekslerin baskılanması ile görülür.

② Aspiration pneumonia Aspirasyon pnömonisi, aspirasyon sonucu akciğerde gelişen enfeksiyondur; ateş, öksürük ve nefes darlığı ile seyredebilir.

① Anxiety Anksiyete (kaygı)

② Postoperative fatigue Postoperatif yorgunluk

③ Delay in waking up Uyanmada gecikme

④ Central anticholinergic syndrome Santral antikolinerjik sendrom

⑤ Convulsions, Post-Anesthesia Excitation and Hallucinations Konvülziyonlar, postanestezik ajitasyon ve halüsinasyonlar

⑥ Peripheral nerve injuries Periferik sinir yaralanmaları

⑦ Ischemic spinal injury İskemik spinal yaralanma

Aspirasyon, mide içeriği, tükürük, kan veya yabancı maddelerin solunum yollarına (trakea ve akciğerler) kaçmasıdır.

① Surgical intervention: Eye, head, neck and intra-abdominal interventions, especially biliary and gynecological surgeries Cerrahi girişimler: Göz, baş, boyun ve intraabdominal girişimler; özellikle safra yolları (biliyer) ve jinekolojik cerrahiler.

Delayed gastric emptying (Gecikmiş mide boşalması) Mide içeriğinin normalden daha yavaş ince bağırsağa geçmesidir.

Full stomach (Dolu mide) Midenin içerikle dolu olduğu durumdur.

Nausea–vomiting (Bulantı–kusma)

Regurgitation (Regürjitasyon) Mide içeriğinin bulantı ve kusma olmadan, pasif şekilde yemek borusuna veya ağıza geri gelmesidir.

Ağızdan başlayıp yemek borusu, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsak boyunca uzanan; besinlerin sindirimi ve emilimini sağlayan organlar bütünüdür.

① Hematoma (Hematom) Damar dışına çıkan kanın doku içinde birikmesidir. Genellikle travma, cerrahi işlem veya enjeksiyon sonrası görülür.

② Thrombosis (Tromboz) Bir damar içinde kan pıhtısı oluşmasıdır. Kan akımını kısmen veya tamamen engelleyebilir.

③ Thrombophlebitis (Tromboflebit)

Toplardamarda pıhtı oluşumu (tromboz) ile birlikte damar duvarı iltihabının bulunmasıdır

① Tachycardia (Taşikardi) Kalp atım hızının normalden fazla olmasıdır. 📌 Erişkinde genellikle dakikada 100’ün üzerinde kalp atımıdır.

② Bradycardia (Bradikardi) Kalp atım hızının normalden düşük olmasıdır. 📌 Erişkinde genellikle dakikada 60’ın altında kalp atımıdır.

③ Arrhythmia (Aritmi) Kalp ritminin düzensiz olmasıdır. 📌 Kalp çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz atabilir.

④ Blocks (Kalp Blokları) Kalpteki elektriksel iletimin yavaşlaması veya tamamen kesilmesidir. 📌 Özellikle atriyoventriküler (AV) bloklar klinik olarak önemlidir.

Miyokard enfarktüsü, kalp kasını besleyen koroner arterlerden birinin ani tıkanması sonucu, kalp kasının bir bölümünün oksijensiz kalarak hasar görmesi veya ölmesidir.

Kardiyak arrest, kalbin dolaşımı sürdüremeyecek şekilde aniden durmasıdır.

Azalmış vital kapasite, kişinin maksimum derin nefes aldıktan sonra verebildiği hava miktarının azalmasıdır.

Aspirasyon, mide içeriğinin, tükürüğün, kanın veya yabancı maddelerin alt solunum yollarına (trakea–akciğer) kaçmasıdır.

Pulmoner ödem, akciğerlerdeki alveollerin ve interstisyel alanın sıvı ile dolması durumudur.

Artmış pulmoner şant, akciğerdeki kanın oksijenlenmeden (havalanmadan) geçerek sistemik dolaşıma katılması durumudur.

Postoperatif hipoksinin başlıca nedenleri; hipoventilasyon, ventilasyon-perfüzyon uyumsuzluğu ve artmış pulmoner şantlardır

① Complications observed later; Segmental atelectasis, Aspiration pneumonia, Lung abscess, surgical emphysema, pneumothorax, thromboembolism Geç dönemde görülen komplikasyonlar; segmental atelektazi, aspirasyon pnömonisi, akciğer apsesi, cerrahi amfizem, pnömotoraks ve tromboembolizm

Mide içeriğinin veya yabancı maddelerin solunum yollarına kaçmasıdır.

Kanda karbondioksit (CO₂) düzeyinin artmasıdır.

Dokulara giden oksijenin yetersiz olması durumudur.

① In the early postoperative period; hypoxia, hypercapnia and aspiration are observed most frequently Erken postoperatif dönemde en sık hipoksi, hiperkapni ve aspirasyon görülür.

ASA Sınıfları ASA I

Tamamen sağlıklı hasta

Sistemik hastalık yok 📌 Örnek: Sağlıklı genç birey

ASA II

Hafif sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkilemez 📌 Örnekler:

Kontrollü hipertansiyon

Hafif astım

Sigara içen hasta

ASA III

Ciddi sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkiler 📌 Örnekler:

Kontrolsüz diyabet

Stabil angina

KOAH

ASA IV

Hayatı tehdit eden ciddi sistemik hastalık

Sürekli risk altında 📌 Örnekler:

Yeni geçirilmiş MI

İleri kalp yetmezliği

Böbrek yetmezliği (diyaliz)

ASA V

Ameliyat olmadan yaşama ihtimali olmayan hasta

24 saat içinde ölüm riski yüksek 📌 Örnekler:

Masif travma

Rüptüre abdominal aort anevrizması

ASA VI

Beyin ölümü gerçekleşmiş, organ bağışçısı hasta 📌 Sadece organ nakli için değerlendirilir “E” Harfi (Emergency)

Acil cerrahi durumlarda sınıfın yanına eklenir 📌 Örnek: ASA IIIE, ASA IVE

ASA Sınıfları ASA I

Tamamen sağlıklı hasta

Sistemik hastalık yok 📌 Örnek: Sağlıklı genç birey

ASA II

Hafif sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkilemez 📌 Örnekler:

Kontrollü hipertansiyon

Hafif astım

Sigara içen hasta

ASA III

Ciddi sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkiler 📌 Örnekler:

Kontrolsüz diyabet

Stabil angina

KOAH

ASA IV

Hayatı tehdit eden ciddi sistemik hastalık

Sürekli risk altında 📌 Örnekler:

Yeni geçirilmiş MI

İleri kalp yetmezliği

Böbrek yetmezliği (diyaliz)

ASA V

Ameliyat olmadan yaşama ihtimali olmayan hasta

24 saat içinde ölüm riski yüksek 📌 Örnekler:

Masif travma

Rüptüre abdominal aort anevrizması

ASA VI

Beyin ölümü gerçekleşmiş, organ bağışçısı hasta 📌 Sadece organ nakli için değerlendirilir

ASA Sınıfları ASA I

Tamamen sağlıklı hasta

Sistemik hastalık yok 📌 Örnek: Sağlıklı genç birey

ASA II

Hafif sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkilemez 📌 Örnekler:

Kontrollü hipertansiyon

Hafif astım

Sigara içen hasta

ASA III

Ciddi sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkiler 📌 Örnekler:

Kontrolsüz diyabet

Stabil angina

KOAH

ASA IV

Hayatı tehdit eden ciddi sistemik hastalık

Sürekli risk altında 📌 Örnekler:

Yeni geçirilmiş MI

İleri kalp yetmezliği

Böbrek yetmezliği (diyaliz)

ASA V

Ameliyat olmadan yaşama ihtimali olmayan hasta

24 saat içinde ölüm riski yüksek 📌 Örnekler:

Masif travma

Rüptüre abdominal aort anevrizması

ASA VI

Beyin ölümü gerçekleşmiş, organ bağışçısı hasta 📌 Sadece organ nakli için değerlendirilir

① Choosing the anesthesia plan to be followed according to the risk factors determined in the medical history and the choice of the patient, making perioperative and postoperative care more effective and cheaper Tıbbi öyküde belirlenen risk faktörlerine ve hastanın tercihine göre uygulanacak anestezi planının seçilmesi, böylece perioperatif ve postoperatif bakımın daha etkili ve daha ekonomik hale getirilmesi

② Reducing the mortality and morbidity of surgery Cerrahinin mortalite ve morbiditesinin azaltılması

③ To enable the patient to return to normal life as early as possible Hastanın normal yaşamına mümkün olan en kısa sürede dönebilmesinin sağlanması

① Obtaining information about the patient's medical history, physical and mental status and determining the necessary tests and consultations Hastanın tıbbi öyküsü, fiziksel ve ruhsal durumu hakkında bilgi edinilmesi ve gerekli tetkiklerin ve konsültasyonların belirlenmesi

② Choosing the anesthesia plan to be followed according to the risk factors determined in the medical history and the patient's choice Tıbbi öyküde belirlenen risk faktörlerine ve hastanın tercihine göre uygulanacak anestezi planının seçilmesi

③ Giving detailed information to the patient and obtaining consent Hastaya detaylı bilgi verilmesi ve aydınlatılmış onamın alınması

④ Educating the patient about anesthesia, preoperative care and pain management to reduce anxiety and facilitate recovery Kaygıyı azaltmak ve iyileşmeyi kolaylaştırmak amacıyla hastanın anestezi, preoperatif bakım ve ağrı yönetimi konusunda eğitilmesi

① Mortality

Mortalite = ölüm oranı

Belirli bir hastalık, işlem veya zaman dilimi içinde ölümle sonuçlanan vakaların oranını ifade eder.

Örnek:

“Postoperatif mortalite %1” → Ameliyat sonrası ölüm oranı %1

② Morbidity

Morbidite = hastalık / komplikasyon oranı

Ölümle sonuçlanmayan ancak hastalık, komplikasyon, fonksiyon kaybı veya yan etki oluşturan durumların sıklığını ifade eder.

Örnek:

“Postoperatif morbidite” → Enfeksiyon, ağrı, kanama, solunum problemi gibi komplikasyonlar

① PREANESTHESIC EVALUATION AND PATIENT PREPARATION Preanestezik değerlendirme ve hasta hazırlığı

② It is an important clinical examination to reduce mortality and morbidity before the application of surgical or diagnostic anesthesia. Cerrahi veya tanısal anestezi uygulanmadan önce mortalite ve morbiditeyi azaltmak amacıyla yapılan önemli bir klinik değerlendirmedir.

③ To ensure that the patient is brought to optimal conditions before the operation Hastanın operasyon öncesinde en uygun (optimal) koşullara getirilmesini sağlamak amacıyla yapılır.

① Avoid known allergens Bilinen alerjenlerden kaçınılmalıdır

② Epinephrine auto-injector (EpiPen) Epinefrin oto-enjektörü (EpiPen)

③ 0.15 mg or 0.3 mg / 0.3 ml 0.15 mg veya 0.3 mg / 0.3 ml

④ Must be carried by patients with prior anaphylaxis Daha önce anafilaksi geçirmiş hastalar tarafından mutlaka taşınmalıdır

⑤ Avoid beta-blockers, ACE inhibitors, MAO inhibitors, tricyclic antidepressants if possible Mümkünse beta-blokerler, ACE inhibitörleri, MAO inhibitörleri ve trisiklik antidepresanlardan kaçınılmalıdır

① Medications İlaçlar

② Antihistaminics Antihistaminikler

③ Steroids Steroidler

📌 Klinik not: Antihistaminikler ve steroidler destek tedavisidir; anafilakside hayat kurtarıcı olan ilk ilaç adrenalindir.

① Management Tedavi / Yönetim

② Airway & circulation assessment Hava yolu ve dolaşımın değerlendirilmesi

③ IV fluids: 30 ml/kg İntravenöz sıvı tedavisi: 30 ml/kg

④ Oxygen 4–6 L/min Oksijen: dakikada 4–6 litre

⑤ Epinephrine IM (1:1000) Epinefrin intramüsküler (1:1000)

IV exposure: 3–5 minutes

👉 Alerjen damardan verilirse (ilaç, kontrast madde gibi) ➡️ 3–5 dakika içinde anafilaksi başlayabilir 📌 En hızlı ve en tehlikeli durumdur.

Oral exposure: up to 2 hours

👉 Alerjen ağızdan alınırsa (yiyecek, ilaç) ➡️ Reaksiyon 2 saate kadar gecikerek ortaya çıkabilir

Biphasic reaction: 1–8 hours later

👉 İlk belirtiler düzeldikten sonra ➡️ 1–8 saat sonra ikinci bir anafilaksi atağı gelişebilir 📌 Buna bifazik reaksiyon denir

More common if steroids or adrenaline are not used

👉 Adrenalin veya steroid verilmezse ➡️ Bifazik reaksiyon daha sık görülür

One-third milder, one-third same severity, one-third more severe

👉 Tekrar eden ataklarda:

%33 → daha hafif

%33 → aynı şiddette

%33 → daha ağır olabilir

Severity of recurrent episodes is unpredictable

👉 Tekrarlayan anafilaksi ataklarının ➡️ ne kadar şiddetli olacağı önceden tahmin edilemez

① Skin: Urticaria, flushing, itching Cilt: Ürtiker, kızarıklık (flushing), kaşıntı

② Respiratory: Wheezing, dyspnea, throat tightness Solunum sistemi: Hırıltılı solunum (wheezing), nefes darlığı (dispne), boğazda sıkışma hissi

③ GI: Nausea, vomiting, diarrhea Gastrointestinal sistem: Bulantı, kusma, ishal

④ CVS: Hypotension, arrhythmia Kardiyovasküler sistem: Hipotansiyon, aritmi

① IgG: Recurrent infection defense IgG: Tekrarlayan enfeksiyonlara karşı savunma

② IgA: Mucosal protection IgA: Mukozal koruma

③ IgM: Early infection IgM: Erken enfeksiyon

④ IgD: Least abundant IgD: En az bulunan immünoglobulin

⑤ IgE: Allergy & anaphylaxis IgE: Alerji ve anafilaksi

Immunoglobulins İmmünoglobulinler (Ig), bağışıklık sisteminin antijenlere karşı ürettiği antikor proteinleridir. Temel görevleri, yabancı maddeleri tanımak, bağlanmak ve etkisiz hale getirilmesini sağlamaktır.

① Laboratory Markers Laboratuvar belirteçleri

② Histamine: Histamin:

③ Rises within 5–10 minutes 5–10 dakika içinde yükselir

④ Remains elevated for 30–60 minutes 30–60 dakika boyunca yüksek kalır

⑤ Best measured between 10 minutes and 1 hour En uygun ölçüm zamanı 10 dakika ile 1 saat arasıdır

⑥ Tryptase: Tripta z:

⑦ Peaks 60–90 minutes after onset Başlangıçtan 60–90 dakika sonra pik yapar

⑧ May remain elevated for up to 5 hours 5 saate kadar yüksek kalabilir

⑨ Best measured 1–2 hours after anaphylaxis (no later than 6 hours) Anafilaksiden 1–2 saat sonra ölçülmesi idealdir (en geç 6 saat içinde)

⑩ Alpha and beta tryptase: Alfa ve beta triptaz:

⑪ Alpha tryptase has a high basal level Alfa triptazın bazal düzeyi yüksektir

⑫ In anaphylaxis, beta tryptase increases and alpha tryptase rises further Anafilakside beta triptaz artar ve alfa triptaz daha da yükselir

⑬ (Total tryptase / beta tryptase): (Total triptaz / beta triptaz):

⑭ <10: no mastocytosis <10: mastositoz yok

⑮ ≥20: mastocytosis ≥20: mastositoz

① Any substance can cause allergy or anaphylaxis. Herhangi bir madde alerjiye veya anafilaksiye neden olabilir.

② First exposure leads to immune memory formation. İlk maruziyet bağışıklık hafızasının oluşmasına yol açar.

③ Re-exposure to the same antigen triggers mediator release from mast cells, basophils, and platelets, resulting in a systemic reaction. Aynı antijene tekrar maruziyet, mast hücreleri, bazofiller ve trombositlerden mediyatör salınımını tetikler ve bunun sonucunda sistemik bir reaksiyon gelişir.

① First exposure → immune memory İlk maruziyet → bağışıklık hafızasının oluşması

② Re-exposure → mast cell & basophil activation Tekrar maruziyet → mast hücreleri ve bazofillerin aktivasyonu

③ IgE-mediated mediator release IgE aracılı mediyatör salınımı

④ Vasodilation, bronchospasm, increased permeability Vazodilatasyon, bronkospazm, damar geçirgenliğinde artış

Patofizyoloji, bir hastalığın veya patolojik durumun vücutta nasıl geliştiğini, normal fizyolojik süreçlerin nasıl bozulduğunu ve bu bozulmaların klinik bulgulara nasıl yol açtığını inceleyen bilim dalıdır.

① Penicillin and cross-reacting drugs Penisilin ve çapraz reaksiyon gösteren ilaçlar

② NSAIDs Non-steroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)

③ Beta-lactam antibiotics, cephalosporins Beta-laktam antibiyotikler, sefalosporinler

④ Chemotherapy agents, muscle relaxants Kemoterapi ajanları, kas gevşeticiler

⑤ 4–10% of patients allergic to penicillin also react to cephalosporins Penisiline alerjisi olan hastaların %4–10’unda sefalosporinlere de reaksiyon görülür

⑥ Contrast media Kontrast maddeler

⑥ Food additives Gıda katkı maddeleri

⑦ MSG, nitrates, nitrites Monosodyum glutamat (MSG), nitratlar, nitritler

⑧ Spices (mustard, black pepper) Baharatlar (hardal, karabiber)

⑨ Colorants (tartrazine, carmoisine, erythrosine, indigotine) Renklendiriciler (tartrazin, karmosin, eritrozin, indigotin)

⑩ Aspartame, cola additives Aspartam, kola katkı maddeleri

① Foods Gıdalar

② Seafood (even fish odor may cause anaphylaxis) Deniz ürünleri (balık kokusu bile anafilaksiye neden olabilir)

③ Nuts and seeds Kuruyemişler ve tohumlar

④ Some vegetables, eggs, grains (wheat, corn) Bazı sebzeler, yumurta, tahıllar (buğday, mısır)

⑤ Meat (beef, lamb), celery Et (sığır, kuzu), kereviz

① History of asthma Astım öyküsü

② Previous anaphylaxis Önceden anafilaksi geçirmiş olma

③ Severity of last anaphylactic episode Son anafilaktik atağın şiddeti

④ Type, route, and dose of allergen Alerjenin tipi, uygulanma yolu ve dozu

⑤ Age Yaş

⑥ Atopy history Atopi öyküsü

⑦ Cross-reactivity Çapraz reaksiyon

⑧ Family history (one allergic parent: 30%, both parents: 60%) Aile öyküsü (bir ebeveyn alerjikse: %30, her iki ebeveyn alerjikse: %60)

① Allergy: Unpredictable hypersensitivity reaction Alerji: Öngörülemeyen aşırı duyarlılık reaksiyonu

② Anaphylaxis: Sudden-onset, rapidly progressive IgE-mediated systemic reaction Anafilaksi: Ani başlayan, hızlı ilerleyen, IgE aracılı sistemik reaksiyon

③ Anaphylactoid reaction: Non-immunologic, clinically similar reaction Anafilaktoid reaksiyon: İmmünolojik olmayan, klinik olarak benzer reaksiyon

④ Anaphylactic shock: Life-threatening condition Anafilaktik şok: Hayatı tehdit eden durum