6 Matching Annotations
  1. Last 7 days
    1. đứng lên đóng hẳn cửa sổ lại để cho hai cái mặt khỏi phải nhìn thấy nhau mà thêm ngượng.

      Cảnh phá thân của Quỳnh — biến cố quyết định cả cuốn tiểu thuyết — được Vũ Trọng Phụng viết bằng cách tắt hết ánh sáng trước khi bất cứ điều gì xảy ra: Liêm đóng cửa sổ, và mọi thứ sau đó chỉ còn là bóng tối cùng tiếng rên rỉ. Đây là thủ pháp giống hệt cảnh cưỡng hiếp Thị Mịch trong Giông tố — tắt đèn, bịt mắt độc giả đúng vào lúc thân thể lẽ ra phải lộ ra. Cùng với Làm đĩ, đây là bằng chứng mạnh nhất cho thấy tình dục trong văn Vũ Trọng Phụng có thể được kể mà không cần khỏa thân — và vì vậy, ở những chỗ ông thật sự chọn phơi bày thân thể trong các tác phẩm khác, sự lựa chọn đó luôn mang một ý nghĩa cố ý.

    1. cứ việc gõ búa thình thình vào một bộ phận nào đó trong động cơ...

      Cảnh cưỡng hiếp Thị Mịch trên xe hơi — biến cố trung tâm của cuốn tiểu thuyết — được kể hoàn toàn bằng âm thanh, không một chi tiết thân thể nào bị phơi ra. Tiếng kêu cứu của Mịch bị hai tài xế dập tắt bằng tiếng búa gõ vào động cơ, một trong những chi tiết tàn nhẫn nhất của văn học hiện thực Việt Nam. Việc từ chối mô tả thân thể nạn nhân dồn toàn bộ sức nặng của cảnh sang quyền lực và sự đồng lõa của cả một bộ máy: hai người lái xe "khôn ngoan và trung thành" biến thành công cụ che giấu tội ác của ông chủ. Với Vũ Trọng Phụng, tội ác tình dục không cần khỏa thân để hiện hình.

    1. Vỡ đê, trôi cả nhà cửa, trâu bò. Vợ nó đi ra ở vú em rồi không về. Ra tìm mãi không thấy, phải đi xin kéo xe. Gặp vợ rồi thì chẳng may phải tù.

      Đây là ca cụ thể cho vế "Hình phạt": một gia đình nông dân tan vỡ vì lũ lụt, người chồng phu xe cuối cùng "phải tù" — đúng như công thức đàn ông sẽ đi đến Hình phạt. Điều đáng chú ý là cùng một thảm họa (vỡ đê) đã đẩy vợ đi đến Dục tình (làm vú em rồi mất tích) và chồng đi đến Hình phạt, cho thấy công thức giới tính không phải suy diễn của người phân tích mà nằm sẵn trong chính chất liệu đời sống mà Vũ Trọng Phụng ghi lại.

    2. Cô gái quê đã phải làm con sen thì cô gái quê sẽ cứ làm cô đào.

      Câu văn minh họa vế "Dục tình" của công thức bằng chính số phận cái Đũi: một cô gái quê bị đẩy vào nghề ở đợ rồi trượt tiếp sang nghề ả đào gần như tất yếu, không lối thoát. Văn bản không chỉ nêu công thức trừu tượng mà còn cung cấp ca cụ thể, khiến "Dục tình" không còn là một từ viết hoa xa lạ mà là một quỹ đạo đời người đã được kể tường tận từ đầu tác phẩm.

    3. nó đã làm cho một bọn trẻ đực vào nhà Hỏa lò và một bọn trẻ cái làm nghề mãi dâm!

      Ngay từ cảnh chợ người ở đầu thiên phóng sự, Vũ Trọng Phụng đã nói toạc điều mà về sau ông sẽ gói lại bằng hai chữ hoa "Dục tình" và "Hình phạt": trai vào Hỏa Lò, gái vào nhà thổ. Đây là bằng chứng cho thấy công thức ở đoạn kết không phải ngẫu hứng tu từ, mà là một cấu trúc ông đã cài đặt xuyên suốt tác phẩm. Nhà thổ và nhà tù chính là hai cơ quan có thật của chế độ thuộc địa, nơi "tiếp nhận" người thừa của nông thôn.

    4. mà không ai thí cho đồng chinh hay bát cháo, tất là họ phải sinh ra liều mạng, có những lá gan to. Đàn bà sẽ đi đến Dục tình. Đàn ông sẽ đi đến Hình phạt.

      Đây là công thức trung tâm của cả thiên phóng sự: một phép đối giới tính cho lối thoát cuối cùng của người cùng khổ. "Hình phạt" không phải một khái niệm mơ hồ mà là cách nói gọn, viết hoa như tên một định chế, chỉ thẳng con đường trộm cắp dẫn đến nhà tù — đối xứng với "Dục tình" là con đường bán thân. Khi sức lao động ế, đàn bà còn một món hàng cuối để bán, đàn ông không còn gì để bán thì chỉ còn cách lấy, mà lấy thì gặp pháp luật. Cùng một cơn đói, thị trường mở cho mỗi giới đúng một cánh cửa.