Cảnh khám bệnh bắt buộc tại nhà lục xì là hình thức phơi bày thân thể có quy mô và tính cưỡng chế lớn nhất trong toàn bộ tác phẩm của Vũ Trọng Phụng: hàng chục gái điếm phải cởi bỏ áo quần theo lịch, theo sổ sách, chờ đến lượt khám bằng "mỏ vịt". Cụm từ "chủ nghĩa khỏa thân" ở đây mỉa mai chua chát: cái mà giới Âu hóa gọi là thời thượng giải phóng thân thể, nhà nước thuộc địa lại thực hành mỗi tuần một lần lên thân xác những người đàn bà khốn cùng nhất. Cái nhìn duy nhất còn hiện diện trong cảnh — của các thầy đội con gái — đã chết thèm muốn, chỉ còn ngáp dài chán nản. Vũ Trọng Phụng dùng cảnh này để trả lời nghi vấn "dâm hay không dâm": sự khốn nạn không nằm ở cuộc khám, mà ở cái nghề và cái đói đẩy người ta vào đó.

Câu văn khép cảnh xó sân trả lại đúng nghĩa đen cho "ánh sáng": không phải ánh hào quang kinh thành đã dụ dân quê bỏ làng ra đi, mà chỉ còn ánh trăng — thứ ánh sáng duy nhất thành phố này phát không cho người nghèo. Vũ Trọng Phụng đóng khung cả chương bằng một mỉa mai cay đắng: lời quảng cáo hoa mỹ về Hà Nội "dân giàu, tiền nhiều của lắm" đối lập với thực tế nằm co nhịn đói giữa mùi cống rãnh, chờ ngày bước qua một trong hai cánh cửa Dục tình hoặc Hình phạt.

Cái xó sân hàng cơm, nơi Vũ Trọng Phụng mỉa mai gọi là "viện tế bần", thực chất là một tính toán vị lợi trần trụi: chủ hàng chứa chấp người nghèo vì biết chắc họ sẽ phải mua cơm chịu, và nếu ăn cắp được gì thì chủ hàng cũng sẵn lòng tiêu thụ. Đây chính là phòng chờ của cả hai cánh cửa Dục tình và Hình phạt — thậm chí đã ứng trước dịch vụ tiêu thụ đồ trộm cắp cho cánh cửa thứ hai, cho thấy cả bộ máy bóc lột đã sẵn sàng đón người trước khi họ kịp rơi vào đó.

Câu kết lật ngược thế cờ của cả đoạn tự trào: tình yêu giới thượng lưu — thứ được văn chương lãng mạn thi vị hóa — thực chất diễn ra “trong sự tối tăm” (ngoại tình, dâm bôn giấu giếm), còn tình của bọn hạ lưu tuy cạnh đống rác nhưng “phơi ngay ra dưới ánh sáng”. Cái nghèo bị tước mất thi vị nhưng đổi lại không cần đạo đức giả. Đây là đòn đánh kép của Vũ Trọng Phụng: vừa vào dòng văn chương lãng mạn (Tự Lực văn đoàn và loại tiểu thuyết diễm lệ), vừa vào chính tầng lớp độc giả thượng lưu của nó.