"Kỳ lương" là từ khóa của cả nền "kinh tế me Tây": thu nhập của những người phụ nữ này không đến từ một nghề nghiệp mà ăn theo nhịp lương lính viễn chinh, đứt quãng theo từng kỳ phát lương. Đặt cạnh mức 6 đồng/tháng mà một bà đầm trả cho thợ khâu làm việc 10 giờ mỗi ngày, khoảng cách giữa tiền công lao động thực sự và tiền chảy ra từ quan hệ với bộ máy thuộc địa hiện rõ thêm một bậc trên cùng cái thang giai tầng của Vũ Trọng Phụng.

Đây là chỗ văn bản tự phản bác thuyết thẩm mỹ của Suzanne: câu trả lời thật cho “tại sao già, xấu vẫn đắt chồng” không nằm ở quan niệm cái đẹp mà ở kinh tế. Tiêu chí của lính lê dương là công dụng — người vợ kiêm đầy tớ, quản gia, rẻ và tin được hơn thuê người ở; về phía các me, ông chồng là “cái tủ bạc”. Kết cấu đoạn văn là chủ ý nghệ thuật: để lý thuyết sang trọng kiểu Pháp sụp đổ trước thực tế thuộc địa.

Đoạn này là bằng chứng trực tiếp, nằm ngay trong văn bản, về áp lực kiểm duyệt đến từ ngoài chính quyền: một độc giả người Pháp gửi thư dọa kiện nếu tòa soạn tiếp tục đăng thiên phóng sự. Không phải nhà nước ra lệnh cấm, mà chính đối tượng bị phơi bày — cộng đồng Pháp kiều lấy vợ Việt — tự đứng ra đe dọa pháp lý để chặn ngòi bút. Cùng với hai lá thư trước đó khuyên "không nên gieo hoài nghi" hay "phá hoại vẻ đẹp của những gia đình Pháp Việt", đây là hình ảnh thu nhỏ của kiểm duyệt thời thuộc địa: không cần một sắc lệnh, chỉ vài lá thư là đủ biến một phóng sự về nạn me Tây thành rủi ro pháp lý cho cả tòa soạn.

Đây là cảnh lột trần cưỡng bức tàn khốc nhất trong toàn bộ văn xuôi Vũ Trọng Phụng: Phú bị cởi quần, trói vào ghế mây, rồi bị hun khói ngay chỗ kín. Thân thể bị phơi bày không phải để bị nhìn mà để bị tra tấn — và bọn cường hào chọn đúng cách này vì nó "không để thương tích gì ở mình mẩy kẻ bị tra khảo", nghĩa là chúng có thể chối tội trước quan trên. Khỏa thân cưỡng bức ở đây trở thành một thứ công nghệ bạo lực có thể phủ nhận — quyền lực vừa hành hạ vừa xóa dấu vết hành hạ.

Sở cẩm phải phạt cho đủ chỉ tiêu năm nghìn bạc, đến mức nhân viên phải dọn nhà về đúng khu mình quản lý để tiện phạt lẫn nhau — một chi tiết hài hước nhưng vạch trần cách bộ máy thực dân tự nuôi mình: không chỉ sống bằng sưu thuế và độc quyền rượu, thuốc phiện, mà cả bằng định mức tiền phạt áp lên chính dân thường và viên chức của nó. Tiền ở tầng cao nhất của xã hội thuộc địa được tạo ra bằng quyền lực hành chính, chứ không phải lao động hay sản xuất.

Cảnh khám bệnh bắt buộc tại nhà lục xì là hình thức phơi bày thân thể có quy mô và tính cưỡng chế lớn nhất trong toàn bộ tác phẩm của Vũ Trọng Phụng: hàng chục gái điếm phải cởi bỏ áo quần theo lịch, theo sổ sách, chờ đến lượt khám bằng "mỏ vịt". Cụm từ "chủ nghĩa khỏa thân" ở đây mỉa mai chua chát: cái mà giới Âu hóa gọi là thời thượng giải phóng thân thể, nhà nước thuộc địa lại thực hành mỗi tuần một lần lên thân xác những người đàn bà khốn cùng nhất. Cái nhìn duy nhất còn hiện diện trong cảnh — của các thầy đội con gái — đã chết thèm muốn, chỉ còn ngáp dài chán nản. Vũ Trọng Phụng dùng cảnh này để trả lời nghi vấn "dâm hay không dâm": sự khốn nạn không nằm ở cuộc khám, mà ở cái nghề và cái đói đẩy người ta vào đó.

Dòng chú thích này — trong phần phụ lục phê bình đi kèm bản in — xác nhận sự kiện kiểm duyệt nổi tiếng nhất của Vũ Trọng Phụng: Giông tố đang đăng dở trên Hà Nội Báo năm 1936 thì bị buộc ngừng, phải đổi tên thành "Thị Mịch" mới được đăng tiếp. Lý do: hình tượng Nghị Hách — nghị viên, chủ đồn điền giàu sụ, sẵn sàng cưỡng hiếp và mua chuộc để che tội — chạm quá gần vào những nhân vật có thật trong giới quan trường thuộc địa đương thời. Việc phải giấu tên gốc dưới một nhan đề vô hại (tên một cô gái quê) để tác phẩm sống sót qua kiểm duyệt là minh chứng cụ thể nhất cho một quy luật: kiểm duyệt thời Pháp nhắm thẳng vào tác phẩm nào phơi bày bộ máy quyền lực thuộc địa, chứ không phải vì lý do đạo đức như vẫn thường bị cáo buộc.

"Thằng oẳn" là tiếng lóng Bắc Kỳ đương thời chỉ lính Tây đen (lính thuộc địa gốc Phi hoặc Ấn) — từ quen thuộc đến mức Nguyễn Công Hoan lấy đặt tên truyện ngắn Oẳn tà roằn (1930). Vụ hiếp dâm này do chính mụ chủ — một me Tây hết duyên về già — tổ chức, như một "bài học vỡ lòng" ép cái Đũi vào nghề làm đĩ. Đây là điểm nối thẳng vào thế giới Kỹ nghệ lấy Tây: kỹ nghệ ấy tự tái sản xuất, me già đào tạo con sen thành me mới.