Trong cả một làng chỉ có độ hai chục người biết chữ, cả quốc ngữ lẫn chữ nho
Con số cụ thể này là bằng chứng định lượng cho quy mô nạn mù chữ mà phân tích "Mù chữ nhưng không mù văn" dùng làm điểm xuất phát: một làng, chỉ hai chục người biết đọc — kể cả quốc ngữ lẫn chữ nho. Đặt cạnh cảnh lớp học ở Lục xì, nơi cả một đám đàn bà không biết một chữ vẫn thuộc lòng ca dao, câu này cho thấy rõ: cái thiếu chỉ là chữ viết, không phải năng lực văn chương truyền khẩu.
Người ta phàn nàn cho ông lý đã lỗ mất hai trăm bạc vào vụ thuế tháng năm vừa rồi
Hai trăm đồng lỗ trong một vụ thuế — bằng khoảng bốn trăm tháng lương của một con sen — cho thấy chức lý trưởng không phải bổng lộc mà là một canh bạc: nhà nước bảo hộ khoán thuế xuống làng, ông lý phải đứng thu và lấy gia sản mình ra bảo lãnh. Gặp năm mất mùa, dân không nộp nổi thì chính ông lý vỡ nợ trước tiên — biến chức "có máu mặt" ở làng thành cỗ máy phá sản trung nông, đẩy con cái họ ra chợ người ở thành phố.
Những người không kiếm nổi ba xu một ngày thì chết đói
Ba xu một ngày — tương đương khoảng một đồng mỗi tháng — là ngưỡng sinh tử của dân phu đắp đê: dưới mức ấy là chết đói. Đặt cạnh mức ba đồng một tháng mà một vú em "sữa tốt hạng nhất" nhận được trong Cơm thầy cơm cô, khoảng cách giữa đáy cùng của xã hội và một nghề đi ở coi là khá giả cũng chỉ vỏn vẹn vài lần. Đó là quy mô thật của cái nghèo mà Vũ Trọng Phụng miêu tả.
tóm lại là cái quày của tiệm thuốc cao ngang tôi, của tiệm cầm đồ cao gấp đôi tôi.
Phép đo tuổi thơ bằng chiều cao hai cái quầy này là đài quan sát riêng của Lỗ Tấn, không trùng ba tác giả Việt: ông không sinh ra nghèo như Nam Cao hay Vũ Trọng Phụng, mà là con nhà sĩ phu sa sút, nên nhìn xã hội qua khoảng cách giữa chỗ mình từng đứng và chỗ mình rơi xuống. Chi tiết vật lý (chiều cao quầy) làm hiện hình một quá trình trừu tượng — sa sút giai tầng — giống cách Ngô Tất Tố dùng con số hai đồng bảy hào để hiện hình bộ máy thuế.
làm thế nào phạt cho đủ 5 nghìn bạc
Sở cẩm phải phạt cho đủ chỉ tiêu năm nghìn bạc, đến mức nhân viên phải dọn nhà về đúng khu mình quản lý để tiện phạt lẫn nhau — một chi tiết hài hước nhưng vạch trần cách bộ máy thực dân tự nuôi mình: không chỉ sống bằng sưu thuế và độc quyền rượu, thuốc phiện, mà cả bằng định mức tiền phạt áp lên chính dân thường và viên chức của nó. Tiền ở tầng cao nhất của xã hội thuộc địa được tạo ra bằng quyền lực hành chính, chứ không phải lao động hay sản xuất.
Cái thằng cha bỏ bã rượu vào ruộng lương dân rồi báo nhà đoan và chỉ bởi một thủ đoạn ấy đã tậu được ba trăm mẫu ruộng rất rẻ tiền ấy à?
Nguồn gốc gia sản của Nghị Hách được kê khai rành mạch: đầu độc ruộng của dân bằng bã rượu, tố cáo họ nấu rượu lậu với nhà đoan để họ mất ruộng, rồi mua lại với giá rẻ mạt. So với thang lương chân tay chỉ vài xu đến vài đồng một tháng trong các tác phẩm khác của Vũ Trọng Phụng, ba trăm mẫu ruộng của tầng đại tư bản bản xứ này không đến từ sản xuất hay lao động mà từ một hành vi cướp đoạt được hợp thức hóa bằng bộ máy hành chính thực dân.
Nó đã làm cho giá con người phải ngang hàng với giá loài vật
Câu văn tóm gọn cả logic kinh tế của toàn tác phẩm: khủng hoảng và mất mùa đẩy dân quê ra thành thị, nơi sức lao động và thân xác con người bị định giá như một món hàng — vài xu, vài hào một tháng. Cơm thầy cơm cô thực chất là một bảng lương sống của Hà Nội giữa thập niên 1930, và câu này là chú thích đạo đức cho cả bảng lương đó.
Thôi thì tôi cũng bằng lòng trả cho chị ấy ba đồng một tháng vậy.
Ba đồng một tháng nghe có vẻ ít ỏi, nhưng đối chiếu với cả thang lương chân tay trong tác phẩm thì đây lại là mức cao nhất của nghề đi ở — gấp 6-10 lần lương con sen thường (3-5 hào) hay thằng nhỏ hàng cơm (4 hào). Vũ Trọng Phụng chọn đúng cái giá cao nhất của một nghề rẻ mạt để mở đầu, cho thấy dù ở đỉnh của cái thang ấy, người lao động vẫn chỉ đáng giá bằng một phần rất nhỏ so với các giai tầng bên trên.
hai cái đùi non trắng hếu của con sen lại phô ra như đấu xảo!
Đây là một trong số hiếm hoi những cảnh trong toàn bộ văn xuôi Vũ Trọng Phụng mà người dưới đáy xã hội chủ động điều khiển cái nhìn thay vì bị nhìn. Con sen Đũi cố ý phô đùi mình "như đấu xảo" — ví đùi với một cuộc triển lãm hàng hóa thuộc địa — để bẫy cậu chủ mười hai tuổi, rồi dùng chính đồng bạc của nhà chủ để "bịt miệng" cậu. Sự phơi bày ở đây là vũ khí của kẻ yếu, nhưng nó vẫn vận hành theo đúng luật chơi hàng hóa mà cả xã hội áp lên thân thể người ở: thân thể chỉ có sức mạnh khi tự định giá được chính mình.
Bố tôi không làm lý trưởng thì đời nào tôi phải đi ăn ở với người ta! Tôi không phải đem thân ra làm tôi đòi thì đời nào đến nỗi tôi bị một thằng oẳn nó hiếp!
Cái Đũi tự tổng kết đời mình thành một chuỗi nhân quả rành mạch như bản án: thói háo danh của bố dẫn tới mất nghiệp, mất nghiệp đẩy con đi ở, đi ở dẫn tới bị hiếp năm 13 tuổi, và từ đó trôi thẳng vào "nghề hoa nguyệt". Đây chính là luận điểm trung tâm của cả văn bản: mọi nét "hư hỏng" của cái Đũi không phải tội bẩm sinh, mà là kết quả một quy trình chế tạo mà xã hội vận hành trên người nó.
Thế rồi từ khi ông Lý là ông Lý, thì cũng như từ khi loài người là loài người, của cải của ông Lý cứ việc từ trong nhà "đội nón ra đi".
Câu mỉa được nâng lên thành "định luật tự nhiên": hai bậc danh vị trong hai năm (bác Nhiêu rồi Lý trưởng) kéo theo khao vọng, lễ lạt, lo lót và gánh khoán thuế — cơ chế khiến chức lý trưởng nuốt sạch gia sản mà Vỡ đê cũng mô tả. Chính sự phá sản này đẩy cái Đũi ra tỉnh đi ở, khởi đầu toàn bộ chuỗi "chế tạo" một con sen hư hỏng. VTP không cần bình luận thêm — chỉ cần đặt câu này cạnh việc gia sản "sạch sành sanh" là đủ tố cáo sự hủ bại hương thôn.
Tang Jie (CEO of Zhipu AI) even recently said: "The truth may be that the gap [between US and Chinese AI] is actually widening."
智谱 CEO 唐杰亲口承认差距可能正在扩大——这句话的分量极重。在中国 AI 公司普遍对外宣称「与美国差距不大」的舆论环境下，一位领军者公开说出这句话，是罕见的清醒与坦诚。这与本文的核心论点完全吻合：算力差距在出口管制和国内芯片滞后的双重压力下，短期内很难缩小。对智谱内部的战略制定而言，这句话的代价和勇气都值得深思。
I found a way to create order from my jumbled ideas | Writing Slowly<br /> by [[Richard]] on writingslowly.com <br /> accessed on 2025-08-30T19:54:37
The structure of SOLO reminds me of the relationship of Bloom's Taxonomy and zettelkasten: https://boffosocko.com/2022/04/01/the-zettelkasten-method-of-note-taking-mirrors-most-of-the-levels-of-blooms-taxonomy/
0:24 "what does rebellion look like?" -- answering the question "who are my friends?" -- the system hates my answer so much that cops are threatening to throw me in jail for distributing my book for free in public here in germany...
effectively, my solution is tribalism, secession, small states, "nationalism", groups of 150 people (dunbars number) im permanent competition to each other, including permanent tribal wafare, because many small wars are better than few large wars, and because "pacifism" is a lie, pacifism is only playing for time and always leads to large wars.
Goblin mode? china calls this "tang ping" (lying flat) or "guo re tze" (just pass the day, survive this day) (via serpentza on youtube) -- aka: escapism, second life, mentalism, mind over matter, knowledge is power, living in your head, idealism, high life, city life, depression, apathy, passive resistance, pessimism, nihilism, ignorance, "i dont care", Hikikomori, NEET, MGTOW, hedonism, stupid and happy, ...
Lying flat - China's Silent Revolution<br /> by serpentza<br /> https://www.youtube.com/watch?v=uWl7njLlXLU
ps: only faggets wear socks without shoes
Rhodes, E. (2021, September 10). “We need to flex our mental and emotional muscles outside the point of desperation” | The Psychologist. https://thepsychologist.bps.org.uk/we-need-flex-our-mental-and-emotional-muscles-outside-point-desperation
Aju ren gi tàng na lool.
Le pèlerinage de cette année a été très pénible.
aj+u (aj) gi -- pilgrimage to Mecca. 🕋
ren ji -- current year; this year. 🗓
gi -- the.
tàng v. -- be hot 🥵; be cranky, be snappy 😡.
na -- has been (?).
lool adv. -- very, much, too much.
