Toàn bộ luận đề của tác phẩm nằm trong đúng một câu này. Tất cả phần còn lại là cảnh, đồ vật, giọng nói, tiếng cười — tỉ lệ ấy chính là ranh giới giữa văn học và truyền đơn.

Và nội dung luận đề hẹp hơn cách đọc phổ thông thường gán cho nó. Truyện không dạy "phải nhìn thấy mặt tốt của nhân dân"; nó nói về quan hệ giữa vị trí quan sát và kết luận. Lỗi của Hoàng là lỗi phương pháp: kết luận về cả một giai tầng từ bốn người tình cờ tản cư cùng ngõ, và chưa bao giờ đi mà xem. Đọc theo trục phương pháp thì truyện còn hoạt động ngoài năm 1948; đọc theo trục lạc quan thì nó chết cùng hoàn cảnh đã sinh ra nó.